Kennisbank

    Hoe lang zit je vast bij Defensie? Proeftijd, dienverplichting en zelf ontslag nemen

    Laatst bijgewerkt: 2 november 2026

    Veel mensen willen voor ze solliciteren weten waar ze aan vastzitten. De regels staan in het Algemeen militair ambtenarenreglement (AMAR) en draaien om drie dingen: de proeftijd, de dienverplichting en de opleidingskosten.

    Hoe lang zit je vast bij Defensie?

    Hoe lang je vastzit bij Defensie hangt af van je aanstelling. Bij een aanstelling in vaste dienst hoort een dienverplichting: je blijft deel uitmaken van het beroepspersoneel gedurende je initiële opleiding en aansluitend een periode van vier jaar. Dat staat in artikel 7 van het Algemeen militair ambtenarenreglement.

    Daarnaast begint elke aanstelling met een proeftijd van zes kalendermaanden. In die eerste periode ligt er nog weinig vast, voor jou niet en voor Defensie niet.

    Er bestaat ook een tijdelijke aanstelling bij het beroepspersoneel. Die duurt één jaar en kan op jouw aanvraag met maximaal één jaar worden verlengd. Welke vorm voor jou geldt, staat in je akte van aanstelling.

    De proeftijd van zes maanden

    Artikel 9 van het AMAR bepaalt dat aan een aanstelling een proeftijd van zes kalendermaanden is verbonden. Ben je eerder militair geweest en word je opnieuw aangesteld, dan kan de minister daarvan afwijken, met een proeftijd van maximaal drie kalendermaanden.

    Tijdens de proeftijd kan ontslag worden verleend zonder dat daarvoor een van de gewone ontslaggronden nodig is. Voldoe je op de laatste dag van de proeftijd niet aan alle aanstellingseisen, dan eindigt de aanstelling van rechtswege.

    De proeftijd loopt gewoon door tijdens je eerste opleiding. Voor manschappen bij de landmacht is dat meestal de Algemene Militaire Opleiding. Welke initiële opleiding je krijgt, hangt af van je instroomniveau.

    De dienverplichting: initiële opleiding plus vier jaar

    Bij een aanstelling in vaste dienst geldt de verplichting om bij het beroepspersoneel te blijven gedurende de initiële opleiding en daarna nog vier jaar. De teller voor die vier jaar begint dus pas te lopen als je opleiding is afgerond, niet op je eerste werkdag.

    Hoe lang je initiële opleiding duurt, verschilt sterk. Een manschap is korter in opleiding dan een officier die een volledige studie volgt. Het verschil tussen de drie routes staat in het artikel over manschap, onderofficier of officier.

    Het AMAR laat ruimte om bij ministeriële regeling voor specifieke categorieën personeel een kortere duur vast te stellen. Wat in jouw geval geldt, hoor je tijdens de sollicitatie en staat in je akte van aanstelling. Lees die passage dus goed voordat je tekent.

    Zelf ontslag nemen: hoe werkt dat?

    Een dienverplichting betekent niet dat je er nooit uit kunt. Het AMAR kent ontslag op aanvraag: je maakt schriftelijk aan het bevoegd gezag kenbaar dat je ontslag wilt. Defensie stelt daarna de datum vast waarop het ontslag ingaat.

    Een vaste opzegtermijn in weken of maanden noemt het reglement daarbij niet als algemene regel. In de praktijk hangt de ingangsdatum af van je functie, je opleiding en de planning van je eenheid. Vraag dit na bij je personeelsfunctionaris en kijk voor de actuele gang van zaken op werkenbijdefensie.nl.

    Vertrekken vóór het einde van je dienverplichting kan dus wel, maar het kan financiële gevolgen hebben. Die zitten vooral in de opleidingskosten.

    Moet je je opleiding terugbetalen als je stopt?

    Aan de aanwijzing voor een opleiding kan de minister de verplichting verbinden om de kosten van die opleiding geheel of gedeeltelijk terug te betalen. Dat staat in artikel 16e van het AMAR.

    Die verplichting speelt pas na afloop van je proeftijd. Ze kan aan de orde komen als je door aan jou te verwijten omstandigheden van de opleiding of van de functie wordt ontheven, of bij ontslag op bepaalde gronden, waaronder ontslag op aanvraag.

    Het terug te betalen bedrag loopt evenredig af naarmate je dienverplichting verstrijkt, en de proeftijd telt daarin mee. Word je binnen zes maanden na je ontslag aangesteld als burgerambtenaar bij het ministerie van Defensie, dan vervalt de terugbetalingsverplichting.

    Wil je je niet meteen voor jaren binden?

    Niet elke route begint met een dienverplichting van jaren. Als reservist dien je naast je gewone werk of studie, en het Dienjaar en de Nationale Weerbaarheidstraining zijn kortere, vrijwillige vormen. De verschillen in duur en tijdsbeslag staan in de vergelijking van reservist, Dienjaar en weerbaarheidstraining.

    Wil je weten hoe lang het traject vóór je aanstelling duurt, van sollicitatie tot opkomst, dan helpt het artikel over de doorlooptijd van sollicitatie tot opleiding.

    NaarDefensie is onafhankelijk en spreekt niet namens Defensie. Regels en termijnen kunnen wijzigen, dus controleer je eigen situatie altijd bij Defensie zelf en op werkenbijdefensie.nl.

    Veelgestelde vragen

    Kan ik tijdens de proeftijd stoppen bij Defensie?

    De proeftijd duurt zes kalendermaanden en in die periode kan ontslag worden verleend zonder dat daarvoor een van de gewone ontslaggronden nodig is. Ook de terugbetaling van opleidingskosten speelt pas na afloop van de proeftijd. Hoe je dat precies aanvraagt, hoor je bij je eenheid.

    Hoe lang is de dienverplichting bij een vaste aanstelling?

    Bij een aanstelling in vaste dienst blijf je bij het beroepspersoneel gedurende je initiële opleiding en aansluitend vier jaar. De vier jaar beginnen dus pas na je opleiding. Voor specifieke categorieën personeel kan bij ministeriële regeling een kortere duur gelden.

    Moet ik mijn opleiding terugbetalen als ik zelf ontslag neem?

    Dat kan, want aan een opleiding kan een terugbetalingsverplichting zijn verbonden die onder meer geldt bij ontslag op aanvraag na de proeftijd. Het bedrag loopt wel af naarmate je dienverplichting verstrijkt. Wat voor jouw opleiding is afgesproken, staat in je aanstelling.

    Was dit artikel nuttig?

    Bronnen

    Overheid.nl, Algemeen militair ambtenarenreglement (AMAR), artikelen 7, 9, 11a, 16e en 39, geraadpleegd op 2 november 2026. Actuele voorwaarden en procedures: werkenbijdefensie.nl.

    Zo werken wij met bronnen · Over NaarDefensie

    Meer over: Sollicitatie · Opleiding

    Bericht als de instroomroutes veranderen

    Leeftijdsgrenzen, opleidingen en routes zoals het Dienjaar schuiven vaker dan je denkt. Wij melden het als het jou raakt.

    Lees ook

    Verwante onderwerpen

    Lees verder over verwante onderwerpen