Dienstplicht in Nederland: hoe zit het nu?

Ja, de dienstplicht in Nederland is nooit afgeschaft. Sinds 1 mei 1997 is de opkomstplicht wel opgeschort. Dat betekent dat de wet nog bestaat, maar dat Defensie niemand meer oproept. De Nederlandse krijgsmacht bestaat sindsdien uit beroepsmilitairen die er vrijwillig voor kiezen.

De dienstplicht geldt voor iedereen met de Nederlandse nationaliteit tussen de 17 en 45 jaar. Sinds 2020 worden ook vrouwen geregistreerd, niet alleen mannen. De registratie betekent dat je in de administratie van Defensie staat, niet dat je in dienst moet.

Word je 17 jaar, dan krijg je een brief van Defensie waarin staat dat je bent ingeschreven voor de dienstplicht. Ook mensen onder de 35 die nieuw Nederlander worden, krijgen deze brief. De brief is administratief en informerend: het is geen oproep om in dienst te gaan. Sinds kort zit bij de brief een digitale vragenlijst die je vrijwillig en vrijblijvend kunt invullen, waarmee Defensie je laat kennismaken met de loopbaanmogelijkheden bij de krijgsmacht.

In normale omstandigheden niet. De opkomstplicht is opgeschort, dus er worden geen dienstplichtigen opgeroepen. Alleen in uitzonderlijke situaties, zoals een oorlog, kan de regering besluiten de opkomstplicht weer te activeren. Dat zou veel voorbereiding vragen, omdat de kazernes, instructeurs en uitrusting daar nu niet op zijn ingericht.

De laatste jaren wordt er vaker gesproken over het herinvoeren van de dienstplicht, vooral door de internationale spanningen en de personeelstekorten bij Defensie. Sommige politieke partijen zijn voorstander, anderen niet. Op dit moment is er geen besluit tot herinvoering, en Defensie zet in op een leger van mensen die zich vrijwillig aanmelden. Of de actieve dienstplicht ooit terugkomt, is een politieke vraag die nog open ligt.

Je hoeft niet te wachten op een oproep om bij Defensie te werken. Je kunt je vrijwillig aanmelden voor een baan bij de landmacht, luchtmacht, marine of marechaussee. Wil je eerst proeven zonder je meteen voor jaren te binden, kijk dan naar het Dienjaar, de Nationale Weerbaarheidstraining of een functie als reservist. Welke routes er verder zijn om in te stromen, lees je bij Ontdek Defensie.